السيد محمد باقر الداماد ( الميرداماد )

مقدمة 23

نبراس الضياء وتسواء السواء

جارّه است ، جز در مواردى كه بصورت لازم استعمال گردد ، چون حديث : « لا تبيعوا الثّمرة حتى يبدو صلاحها » ويا حديث « انّه أمر أن يبادى النّاس يأمره » « 1 » معنى « بدو » ، « ظهور » و « بيان » ( آشكار شدن ، روشن شدن ) مىباشد ، وبر همين أساس موارد زير معنى مىگردد : بَدا لَهُمْ سَيِّئاتُ ما كَسَبُوا « 2 » يعنى در آخرت پاداش آنچه كه در دنيا عمل بدان نموده‌اند برايشان ظاهر مىگردد . وَبَدا لَهُمْ مِنَ اللَّهِ ما لَمْ يَكُونُوا يَحْتَسِبُونَ « 3 » آنچه از افعال الهى به حساب ايشان نمىآمده ، برايشان آشكار مىگردد . « بدا لهم سور المدينة » ديوارهاى شهر برايشان آشكار گشت . گاهى أوقات به شخصي « ذو بدوان » گفته مىشود ، يعنى شخص دائما داراى رأى جديد است . وبه عبارت ديگر دائما رأيي نو براي أو حادث مىگردد ؛ عمده موارد استعمال اين مادة در انسان بر همين پايه است « 4 » ؛ ولذا ابن أثير در تعريف بداء گفته : « والبداء استصواب شئ علم بعد ان لم يعلم « 5 » » يعنى علم به صلاحديد چيزى پس از صلاح ندانستن آن . بخش دوم : اثبات بداء أدله اثباتى بداء بر محور نقل بر دو گروه است : الف : آيات قرآني ، كه گاهى ظهور در حقيقت بداء دارند ، وگاه طرح آية در رابطه با بداء است .

--> ( 1 ) - ر . ك : « المعجم المفهرس لأحاديث النبوي » ج 1 / 156 ( 2 ) - زمر ، 48 ( 3 ) - زمر ، 47 ( 4 ) - بنگريد : « تاج العروس » ، ج 10 / 31 ، « لسان العرب » ج 14 / 65 ( 5 ) - « النهاية » : ج 1 / 109